Uroczystości upamiętniające 163. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego w Łomży

W Łomży odbyły się uroczystości upamiętniające 163. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego – największego polskiego zrywu narodowego przeciwko Imperium Rosyjskiemu, które rozpoczęło się w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku. Tegoroczne obchody miały szczególnie podniosły charakter, gdyż ich kulminacyjnym momentem było uroczyste podniesienie i poświęcenie krzyża na tzw. „Mokrej Łączce” – miejscu kaźni bohaterów Powstania Styczniowego.

Powstanie Styczniowe było zrywem ogólnonarodowym. Do walki o wolność Ojczyzny stanęli przedstawiciele wszystkich stanów i zawodów: chłopi i ziemianie, wojskowi i urzędnicy, duchowni, robotnicy, nauczyciele oraz młodzież. Mimo ogromnego poświęcenia i determinacji Polaków, wobec przeważających sił militarnych Rosjan, powstanie upadło jesienią 1864 roku, za co Polska zapłaciła tysiącami ofiar – poległych w bitwach, rozstrzelanych i powieszonych, zesłanych na katorgę i Syberię.

Prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej Józef Babiel przypomniał, że jednym z najbardziej wymownych symboli tej ofiary jest właśnie Mokra Łączka w Łomży. – To tutaj carscy oprawcy dokonywali zbiorowych egzekucji powstańców, często w obecności spędzanych przez kozaków mieszkańców miasta i okolic. Ciała straconych wrzucano do wcześniej przygotowanych dołów. Przez lata łomżyniacy stawiali w tym miejscu drewniane krzyże, które były niszczone przez władze carskie – mówił Józef Babiel podkreślając, że mimo represji pamięć o ofiarach przetrwała.

Już 2 listopada 1916 roku, jeszcze w czasie I wojny światowej, gdy na horyzoncie pojawiła się nadzieja na odzyskanie niepodległości, tłumy mieszkańców Łomży i okolicznych wsi zgromadziły się przy Szosie Zambrowskiej na uroczystości poświęcenia pomnika-głazu. Stanął on na bratniej mogile straconych powstańców, z wyrytym krzyżem, powstańczymi kosami oraz napisem: „Bojownikom za wolność Ojczyzny – rodacy”. Nad pomnikiem górował wówczas drewniany krzyż.

Cmentarz powstańców styczniowych nigdy nie został zapomniany – nawet w najtrudniejszych czasach stalinizmu i komunizmu. Zawsze płonęły tu znicze i składano kwiaty. Od lat władze miasta dbają o to miejsce pamięci. We wrześniu 2007 roku teren został ogrodzony, a przy bramie umieszczono tablicę informacyjną w trzech językach: polskim, angielskim i niemieckim.

W 163. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego nad mogiłą ponownie podniesiono krzyż. Jak poinformował prezes TPZŁ Józef Babiel, inicjatywę Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej wsparli Prezydent Łomży, Starosta Łomżyński oraz Dowódca Garnizonu Łomża. Krzyż powstał dzięki zaangażowaniu wielu ludzi dobrej woli. Dorodny dąb, z prywatnych lasów spod Małego Płocka, nieodpłatnie przekazali bracia Andrzej i Janusz Bieliccy, dzięki inicjatywie Bogdana Laskowskiego ze Związku Szlachty Polskiej Oddziału Terenowego w Zambrowie. Krzyż został wykonany nieodpłatnie w mistrzowskiej pracowni stolarskiej Jana Sokołowskiego z Nowogrodu, konstrukcję pod jego instalację przygotował Zakład Ślusarsko-Kowalski Stefana Wiśniewskiego z Wólki Kossowskiej koło Warszawy, a montaż przeprowadziło Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Łomży. Projekt techniczny, wizualizację oraz dokumentację konserwatorską opracował Tadeusz Babiel.

Poświęcenia krzyża dokonał biskup łomżyński Janusz Stepnowski, nadając uroczystości głęboki wymiar duchowy i historyczny. W obchodach udział wzięli m.in. zastępcy prezydenta Łomży Piotr Serdyński i Andrzej Stypułkowski, Radni Rady Miejskiej na czele z przewodniczącym Wiesławem Grzymałą, delegacja powiatu łomżyńskiego, przedstawiciele wojska, harcerze oraz członkowie Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej.

Obchody poprzedziło złożenie kwiatów przed obeliskiem upamiętniającym 50 łomżyńskich gimnazjalistów bestialsko zamordowanych przez Rosjan w 1863 roku oraz bohaterów Powstania Styczniowego poległych na terenie powiatu łomżyńskiego. Następnie zapalono znicze na grobie Nieznanego Powstańca na zabytkowym cmentarzu przy ul. Mikołaja Kopernika.

Uroczystości te były nie tylko hołdem dla bohaterów sprzed 163 lat, ale także wyrazem ciągłości pamięci i odpowiedzialności kolejnych pokoleń za zachowanie prawdy historycznej oraz szacunku dla tych, którzy oddali życie za wolność Ojczyzny.